87423/225 uni25or1 سازمان آب و برق خوزستان دانشگاه شهید چمران اهواز بررسی آسیاب های آبی دزفول و ارائه راهکارهای مناسب حفاظت و احیاء آنها ( در بازه رودبند تا پل قدیم ) فارسی چکیده : بر اساس شواهد تاریخی نخستین آسیایی که انسان برای خرد کردن دانه‌ها به کار می‌برده دو سنگک ناسفته بوده که یکی را بر روی دیگری می‌غلتانده و دانه‌ها را در میان آنها خرد و نرم می‌کرده است. این ابزار ساده و ابتدایی هنوز هم در میان بعضی از عشایر و اقوام» ازجمله عشایر ایران» به کار برده می‌شود. پس از اختراع چرخ و استفاده از آن در آسیاب هایی که سنگک های بزرگک و سنگین آنها با نیروی آب و باد و حیوان می‌چرخید» رفته‌رفته آسیاب دستی (دستاس) کاربرد همگانی خود را از دست داد. وجود اراضی حاصاخیز و رودخانه دایمی و پر آب دز سبب گردید تا در دوره ساسانیان» دزفول همانند شهرهای دیگر خوزستان مورد توجه قرار گیرد و بناهایی نظیر پل» پل بند و آسیاب های باستانی ساخته و به یکی از قطب های اقتصادی منطقه تبدیل گردد. در محدوده شهر دزفول در طول رودخانه دز آثاری وجود دارد که روزگاری مرکز جنب و جوش و فعالیت گسترده اقتصادی بوده است. این آثار مربوط به آسیاب هایی است که در سه محدوده از رودخانه متمرکز شده اند. البته در مناطق دیگر نیز آسیاب هایی بوده که اکنون هیچ آثری از آنها نیست ولی آثار فرسایش یافته آنها را در زیر آب قابل مشاهده است. شیوه نگهداری و بهره برداری از آسیاب های دزفول در گذشته در نوع خود جالب و منحصر بفرد بوده» به گونه ای که آسیاب هایی که در بخش میانی رودخانه قرار داشتند در زمان کم آبی فعال بوده اند» و آسیاب هایی که در بخش کناری رودخانه قرار داشتند در هنگام پر آبی رودخانه (اواخر پاییز و زمستان) مورد استفاده قرار می گرفتند. به همین دلیل باید تمهیداتی فراهم می شد که آسیاب ها و تأسیسات آنها در برابر سیلاب و کم آبی فعال باشند و دچار خسارت نگردند. با گذشت زمان و پیشرفت روز افزون صنعت و نیاز هرچه بیشتر به تولید» ورود ابزارهای جدید و دستگاه های مختلف تولید به کشور افزایش یافت و عدم حمایت از سیستم های تولید گذشته» ابزارهای سنتی را یکی پس از دیگری در کل کشور و منطقه از گردونه تولید حذف کرد. در این طرح تلاش شده است با معرفی آسیاب های باستانی دزفول بعنوان بخشی از هویت فرهنگی؛ اقتصادی و اعتقادی این شهر به نسل حاضر و آینده و دلایل تخریب و متروکک شدن آنهااء پیشنهادهای حفاظتی برای جلوگیری از تخریب بیشتر آسیاب ها ارائه شده است. این پیشنهادها در دو بخش حفاظت اولیه و حفاظت دراز مدت با هدف کنترل روند فرسایش آسیاب ها در کوتاه مدت و پلند مدت و در بخش دیگر رامکارها جهت مرمت و بازسازی آسیاب ها ارائه گردیده است. با مرمت و احیاء نمادین چند مورد از آسیاب ها بعنوان موزه آسیاب های دزفول و استفاده از نیروی انسانی ماهر در راه اندازی آنها می توان زمینه جذب بیشتر گردشگران و رونق پیشتر را فراهم کرد. آسیاب های آبی دزفول-راهکارهای مناسب -حفاظت و احیاء 1208676601 1306222201 36 0 0 بله بله خاتمه یافته بله ./files/site1/yekta_program/projects/176.pdf 1755586778