81407/84 uni25or1 سازمان آب و برق خوزستان دانشگاه شهید چمران اهواز کنترل سیلاب با استفاده از مخازن سدها و بهینه سازی بهره برداری از دریچه ها <با مطالعه موردی سدهای دز ، کارون 3 ، شهید عباسپور و گتوند علیا> فارسی چکیده ۱- روش انجام کار هدف از بهینه سازی در عملیات کنترل سیلاب در مخزن سدهاء استفاده بهینه از ظرفیت کنترل طغیان مخازن سدها با استفاده از تنظیم جریان خروجی از طریق دریچه هأی سرریز می باشد . تابع هدف در بهینه سازی بهره برداری از دریچه‌های سرریزء هیدروگراف جریان خروجی تنظیم شده‌ای از سد است که کمترین پیک لحظه‌ای را داشته باشد. در این تحقیق » سدهای مخزنی دز کارون ۲. شهید عباسپور و گتوند علیا در حوضه آبریز کارون مورد بررسی قرار گرفته و ضمن روندیابی سیلاب در مخازن این سدهاء برنامه بهره برداری بهینه از دریچه‌های خروجی این سدها برای کنترل بهینه سیلاب با دوره‌های بازگشت ۱۰۰ ۲۰۰ و ۵۰۰ ساله تعیین و ارائه شده است. در این تحقیق ابتدا برای روندیابی سیل در مخازن سدهایی با سرریز دریچه دار . با بهره گیری از روش‌های عددی و کامپیوتری برنا مه ای کأمپیوتری تهیه شد . در گام بعدی روشهای مختلف موجود در بهره برداری عملی از دریچه های سرریز در هنگام سیل مورد بررسی قرار گرفت و یک روش مناسب » کارآمد و کامل بدست آمد . در روش پیشنهادی تعدادی تراز و دبی کنترل با توجه به مشخصات سد و سیلابهای ورودی به مخزن انتخاب می شود . جریان خروجی از سرریز تا قبل از آستانه خطر برای سد منحصر به دبی های کنترل انتخابی می شود و تصمیم گیری برای اینکه آیا دبی کنترل فعلی ثابت نگه داشته شود یا به دبی کنترل بعدی افزایش یابد بر این اساس آنجام می‌گیرد که تراز مخزن به تراز کنترل معین برسد. در صورتیکه ترا ز مخزن از حداکثر تراز کنترل سیلاب بگذرد دریچه های سرریز به اندازه ای باز می شوند که دبی خروجی با دبی ورودی برابر گردد و تراز مخزن ثابت نگه داشته شود . در این تحقیق برأی بهینه‌سازی بهره‌برداری از دریچه‌های سرریز به منظور کنترل سیل از روش برنامه‌ریزی غیر خطی با بهره‌گیری از روش پاول تبدیل شده استفاده شده است . ضوابط کنترل سیلاب و بهره‌برداری از دریچه‌ها برای تنظیم جریان خروجی در روش ارائه شده با استفاده از ترآزها و دبی‌های کنترل اعمال می‌شود و سایر پارامترها و مشخصات مورد استفاده در این روش جزو شرایط معلوم مسأله هستند و وضعیت فعلی و مشخصات موجود مخزن. سرریز و سیلاب ورودی را معین می‌کنند . ترازهای 1۱کنترل که در واقع رقومهای متناظر با دبی‌های کنترل هستند برای تصمیم‌گیری در این مورد که میزان دبی خروجی برابر با کدامیک از دبی‌های کنترل باشد در برنامه بهره‌برداری از دریچه‌ها بکار می‌روند. برای انجام محاسبات روندیابی سیل و تعیین مشخصات هیدروگراف جریان خروجی از سدهای دز کارون ۲ . شهید عباسپور و گتوند علیا مشخصات سرریز و مخزن سد و هیدروگرافهای سیلابهای ورودی به مخزن » رابطه دبی - اشل سرریز در حالتیکه تمام دریچه‌های سرریز کاملاً باز باشندء مقدار آبگذری آبگیرهای نیروگاه و رابطه حجم - ارتفاع مخزن سد جمع آوری و مورد استفاده قرأر گرفته است. ۲- نتایج از بررسی نتایج بدست آمده از اعمال دستورالعمل بهره برداری بهینه از دریچه های سرریز سدهای مورد مطالعه در این تحقیق در کنترل سیلابهای ورودی به مخزن آنها که در گزارش مربوط ارائه شده است موارد زیر قابل ذکر است: - استفاده بهینه از ظرفیت کنترل طغیان سدها که با اعمال سیاست مانور دریچه‌های سریز محقق می شود. سبب افزایش قابل ملاحظه میزان تسکین سیلاب خروجی از سد می‌گردد. به عنوان مثال در سد مخزنی دز سیلاب ۱۰۰ ساله با دبی اوج ۸۳۰۸ مترمکعب در ثانیه با اعمال سیاست مانور دریچه‌ها با ۸۶ درصد کاهش با دبی اوج ۱۱۵۱ مترمکعب در ثانیه قابل تخلیه به پایین دست است در حالیکه بدون استفاده از این سیاست و درصورت باز بودن کامل دریچه‌ها در هنگام عبور این سیلاب دبی اوج جریان خروجی ۲۸۴۵ مترمکعب در ثانیه و میزان تسکین سیل حدود ۶۵ درصد خواهد بود. - مقایسه درصد کاهش پیک سیل در دوره برگشتهای مختلف سیلاب نشانگر آن است که با افزایش دوره بازگشت و با بزرگتر شدن سیلاب ورودی میزان تسکین سیل,ء کاهش می‌یاید. - مقایسه نتایج بدست آمده در سدهای مختلف. نشان دهنده عملکردهای متفاوت این سدها در مواجهه با سیلاب است بطوریکه عملکرد سد دز در قالب درصد کاهش پیک سیل با اختلاف زیادء بیشتر از سدهای واقع بر رودخانه کارون است. مهمترین عوامل بروز این اختلاف » نسبت حجم اختصاص داده شده به کنترل طغیان در سد به حجم سیلاب ورودی به مخازن آنها و شکل هیدروگراف سیلاب ورودی به مخزن ارزیابی گردید . ۱۲ کنترل سیلاب، مخازن سد ها، بهینه سازی 1024903801 1146558601 48 0 0 بله بله خاتمه یافته بله ./files/site1/yekta_program/projects/219.pdf 1755586245